والدینی عصبی و نابالغ

داشتن والدینی عصبی و نابالغ در دوران کودکی می‌تواند تأثیرات عمیق و ماندگاری بر روی رشد و سلامت روان کودک داشته باشد. این تأثیرات هم در دوران کودکی و هم در بزرگسالی خود را نشان می‌دهند.
والدین عصبی
والدین عصبی کسانی هستند که به طور مکرر خشمگین می‌شوند، فریاد می‌زنند، و ممکن است رفتارهای پرخاشگرانه یا تنبیهی از خود نشان دهند. این رفتارها می‌تواند منجر به موارد زیر شود:
* اضطراب و استرس شدید در کودک: کودکان در چنین محیطی دائماً در حالت ترس و ناامنی به سر می‌برند و این می‌تواند به اضطراب مزمن در آن‌ها منجر شود.
* مشکلات رفتاری و پرخاشگری: کودکانی که شاهد عصبانیت والدین هستند، ممکن است خودشان نیز این رفتارها را یاد گرفته و در روابط اجتماعی خود تکرار کنند.
* گوشه‌گیری و انزوا: برای فرار از محیط پرتنش خانه، کودک ممکن است گوشه‌گیر و منزوی شود.
* کاهش اعتماد به نفس و حس بی‌ارزشی: تنبیهات خشن، تحقیر و فریاد زدن بر سر کودک می‌تواند باعث شود او احساس بی‌ارزشی و گناه کند.
* مشکلات تحصیلی: اضطراب و استرس می‌تواند تمرکز کودک را کاهش داده و بر عملکرد تحصیلی او تأثیر منفی بگذارد.
* فاصله گرفتن از والدین: کودک به تدریج از والدینی که برایش ناامنی ایجاد می‌کنند، فاصله می‌گیرد و احساس تعلق به خانواده را از دست می‌دهد.
* تأثیر بر رشد مغز: استرس زیاد می‌تواند بر رشد مغز کودک تأثیر منفی بگذارد و احتمال ابتلا به بیماری‌های روانی را در آینده افزایش دهد.
والدین نابالغ
والدین نابالغ یا از نظر عاطفی نارس، کسانی هستند که قادر به مدیریت احساسات خود نیستند، نیازهای عاطفی کودک را نادیده می‌گیرند و ممکن است خودمحور باشند. این ویژگی‌ها می‌توانند منجر به موارد زیر شوند:
* مشکل در تنظیم هیجانات: کودکانی که والدینشان نمی‌توانند هیجانات خود را به درستی مدیریت کنند، خودشان نیز در تنظیم هیجاناتشان مشکل پیدا می‌کنند و ممکن است دچار طغیان‌های خشم، اضطراب یا افسردگی شوند.
* عدم شکل‌گیری دلبستگی ایمن: والدین نابالغ نمی‌توانند نیازهای عاطفی کودک را به طور مداوم و پایدار برآورده کنند، که این مسئله منجر به شکل‌گیری دلبستگی ناایمن در کودک می‌شود. این دلبستگی ناایمن در روابط آینده کودک نیز تأثیرگذار خواهد بود.
* مشکل در تعیین مرزها: کودکانی که با والدین نابالغ بزرگ می‌شوند، ممکن است در آینده در تعیین مرزهای سالم در روابط خود مشکل داشته باشند و احساس کنند نمی‌توانند “نه” بگویند یا نیازهای خود را مطرح کنند.
* کمال‌گرایی یا رفتارهای مردم‌پسند: برای جلب توجه و تأیید والدین، کودک ممکن است به سمت کمال‌گرایی یا رفتارهای مردم‌پسند سوق پیدا کند و نیازهای خودش را نادیده بگیرد.
* کمبود همدلی: والدین نابالغ اغلب در درک و تأیید احساسات فرزندشان ناتوان هستند، که این می‌تواند باعث شود کودک احساس تنهایی و ایزوله بودن کند و خودش نیز در آینده در نشان دادن همدلی مشکل داشته باشد.
* ترس از رها شدن: عدم ثبات عاطفی والدین می‌تواند باعث ایجاد ترس عمیق از رها شدن در کودک شود، که این ترس در بزرگسالی نیز در روابط او نمود پیدا می‌کند.
* مشکل در اعتماد به نفس و اتکا به خود: این کودکان ممکن است احساس کنند که به اندازه کافی خوب نیستند و در بزرگسالی برای تصمیم‌گیری و حل مشکلات خود نیاز به تأیید مداوم دیگران داشته باشند.
* تکرار الگوهای ناسالم: کودکانی که توسط والدین نابالغ بزرگ شده‌اند، ممکن است خودشان نیز در بزرگسالی ناخواسته همین الگوهای والدگری نابالغ را تکرار کنند.
اثرات بلندمدت ترکیبی
در مجموع، بزرگ شدن با والدین عصبی و نابالغ می‌تواند به مشکلات جدی روانی در دوران بزرگسالی منجر شود، از جمله:
* اضطراب و افسردگی مزمن
* مشکلات در روابط عاطفی و اجتماعی
* اعتماد به نفس پایین
* مشکل در مدیریت خشم و سایر هیجانات منفی
* حس تنهایی و عدم درک شدن
مهم است که افراد در چنین موقعیتی، چه در دوران کودکی و چه در بزرگسالی، به دنبال حمایت و کمک حرفه‌ای باشند تا بتوانند با این تأثیرات مقابله کرده و الگوهای سالم‌تری برای زندگی خود بسازند.

دکتر اشکان شفیعی روانشناس و رواندرمانگر

@drashkanshafee