آقای دکتر اشکان شفیعی در علائم پیشفعالی (ADHD)در کلینیک اتاق سبز اینچنین بیان کردند ، مجموعهای از نشانهها و رفتارهایی هستند که در افراد با گروه سنیهای مختلف به ویژه کودکان و بزرگسالان، مشاهده میشوند. این علائم عموما شامل بیقراری، بیتمرکزی، افزایش حرکت و بیانضباطی بوده و میتواند تأثیرات منفی بر عملکرد تحصیلی، اجتماعی و روابط فردی داشته باشند. درک علائم پیشفعالی و تشخیص زودهنگام آنها میتواند مراحل درمان و مداخله موثر را تسهیل کند. در این مقاله، به بررسی علائم پیشفعالی در کودکان و بزرگسالان، عوامل موثر بر ظهور آن و رویکردهای درمانی و راهکارهای کنترلی آن خواهیم پرداخت.
چه زمانی دچار بیش فعالی می شویم؟
اختلال پیش فعالی میتواند در هر زمانی از طول عمر افراد رخ دهد. با این حال، علائم پیشفعالی در دوران کودکی آشکارتر هستند و معمولا در سنین ابتدایی و پیش از نوجوانی مشاهده میشوند. در بزرگسالان نیز ممکن است علائم پیش فعالی حضور داشته باشد، اما به طور کلی کمتر شایع بوده و تشخیص آن دشوارتر است.
عوامل متعددی میتوانند باعث پیشفعالی شوند، از جمله:
+ عوامل ژنتیکی
وراثت و ژنتیک در برخی موارد میتوانند نقشی در ظهور علائم پیشفعالی داشته باشند به خصوص اگر بستگان نزدیک فرد نیز به این اختلال دچار باشند.
+ عوامل محیطی
محیط زندگی، تربیت و روابط خانوادگی میتوانند تاثیر زیادی بر ظهور علائم پیشفعالی داشته باشند.
+ عوامل اعصاب شناختی
عوارض در ساختار و عملکرد مغزی میتوانند به پیشفعالی مرتبط باشند. هرچند بازه سنی که پیشفعالی مشهود میشود متفاوت است، اما شیوع بیشتر علائم پیشفعالی در دوران کودکی نشان میدهد که این مسئله نیاز به توجه و مداخله زودهنگام دارد.
۲۰ نشانه رایج اختلال بیش فعالی
قبل از شناخت علائم بیش فعالی توجه داشته باشید که این نشانهها برای هر فرد با توجه به شدت اختلال و شرایط روحی-روانی فرد متفاوت خواهد بود و تشخیص و درمان صحیح آن نیاز به مشاوره حرفهای با روانپزشک یا رواندرمانگر دارد. در صورت مشاهده علائم بیش فعالی که در ادامه این مقاله از سایت دکتر علیرضا جباری عنوان کردهایم را در خود یا در فردی دیگر مشاهده میکنید، باید هر چه سریعتر به پزشک مراجعه کنید:
- بیقراری و اضطراب بیش از حد
- عدم توانایی در ماندن در یک مکان و عدم تمرکز
- حرکات بیانضباط و بیشفعالی جسمی
- سختی در نظمبخشی به وظایف و فعالیتها
- سختی در توجه به جزئیات و اشتباهات
- بیتوجهی در کلاس درس یا در مکانهای عمومی
- سرعت بیشازحد در صحبت کردن و بیان افکار
- اشتباهات فرکانس بالا و سهوی در کارهای روزمره
- سختی در تنظیم و کنترل عواطف و خشم
- عدم صبر و آشفتگی در صف انتظار
- سختی در دنبال کردن دستورالعملها و قوانین
- عدم توانایی در انجام فعالیتهای سازمانیافته
- اندازهگیری خطاهای مکرر در فعالیتهای ریاضی و محاسباتی
- حملههای خشم و بیاعتدالی
- اندازهگیری سطح انرژی بالا و آشفتگی در فعالیتها
- سختی در تنظیم و مدیریت وقت
- عدم توانایی در انجام فعالیتهای ساکت و آرام
- دشواری در حفظ حافظه و خاطره
- عدم توانایی در پیگیری و اتمام وظایف
- سختی در حفظ توالی و ترتیب در انجام کارها
علائم پیشفعالی در کودکان
بیش فعالی در کودکان حساس تر و قابل تشخیص تر از بزرگسالان است حتی خوب است بدانید که علائم بیش فعالی در دختران با پسران متفاوت است. با این حال آشنایی با علائم بیش فعالی در کودکان به والدین کمک میکند زودتر به سراغ درمان این اختلال در کودک خود رفته و از مشکلات احتمالی آینده پیشگیری کنند. در ادامه ۱۰ علامت و نشانه رایج پیشفعالی در کودکان را عنوان خواهیم کرد:
- بیقراری و بیتوجهی
- حرکات و جنب و جوش بیش از حد کودک
- سختی در برنامهریزی و تنظیم وظایف
- سختی در بیحرکت ماندن و گوش دادن به دیگران
- عدم توانایی در کنترل خشم
- عدم تمرکز در مدرسه
- سختی در تشخیص خطاها
- بی حوصلگی در انجام فعالیتهای آرام
- سختی در تنظیم و مدیریت وقت
- عدم توانایی در حفظ توالی و ترتیب در کارها
قبل از اینکه توضیح بدیم بیش فعالی چه هست، چگونه بوجود آمده و چگونه درمان می شود، توضیح مختصری درباره عواقب جدی نگرفتن و درمان نکردن این نوع اختلال ها در کودکان و تاثیر بسیار آن بر آینده کودکان بدهیم.
هدف اصلی زندگی هر انسانی چیزی جز شادی نیست. کار، سرپناه، خوراک، پول و … خود هدف نیستند و همگی ابزار های رسیدن به شادی اند.
با پیچیده شدن جوامع امروزی دستیابی به این چنین هدفی به نسبت گذشته سخت تر شده است.
در گذشته شغل ها ساده و ارتباط افراد با جامعه بدون پیچیدگی بودند حتی نیازمند مدرک تحصیلی ویژه ای هم نبودند، فعالیت هایی مانند نجاری، کشاورزی، باغبانی، دامپروری، آهنگری، بنگاه داری، بقالی و … که می توانست زندگی یک خانواده چند نفره را تامین کند.
اما در دنیای امروز همه چیز متفاوت شده است. با دو مثال سعی می کنیم توضیح دهیم که اختلال ها امروزه چقدر می توانند زندگی افراد را تهدید کنند.
مثال اول: ما در دورانی زندگی می کنیم که یکی از شروط استخدام افراد، داشتن مدرک تحصیلی است.
کودکی را تصور کنید که دارای اختلال عدم توجه و در عین حال علاقمند به تحصیل است. قاعدتا به همین دلیل ساده، او نمی تواند از درس خواندن، لذت کافی را ببرد، این کودک در زمان تحصیل در مقاطع بالاتر هم به مشکلات عمده بر می خورد، از اشتیاق او برای تحصیل کاسته شده و شاید از ادامه تحصیل انصراف دهد.
مثال دوم: بار دیگر فرض کنید، کودکی که اختلال ارتباطی دارد، نمی تواند با جامعه تعامل مناسبی داشته باشد، به همین دلیل با گذشت زمان در بزرگسالی هم نمی تواند تعامل موثری با محیط داشته و کم کم این معضل در قسمت های مختلف زندگی او سر باز می کند برای مثال در ارتباط با دوستان، هم کلاسی ها، هم دانشگاهی ها، همکاران، همسر، خانواده همسر یا حتی در پیدا کردن شغل مناسب و حفظ آن، نیز به مشکل اساسی بر می خورد.
حال برگردیم به هدف اصلی زندگی، “شادی انسان” در صورتی امکان پذیر است که انسان ها بتواند دریافت کاملی از محیط داشته باشد، در عین حال دریافت ها را به درستی تحلیل کند و نسبت به آن ها عکس العمل نشان دهد.
در مثنوی شعری آمده که افرادی وارد اتاقی تاریکی می شود که در آن فیلی وجود دارد. هرکسی در تاریکی با کمک از حس لامسه خود سعی می کند دریافتی از محیط داشته باشد.
یکی دست به خرطوم فیل می کشد (دریافت ناقص از محیط) و می گوید به نظر من این ناودان است (پردازش اشتباه).
یکی دست به پاهای فیل می کشد (دریافت ناقص از محیط) و می گوید به نظر من این ستون است (پردازش اشتباه).
یکی دیگر دست به گوش فیل می کشد (دریافت ناکافی از محیط) و می گوید به نظر من این بادبزن است (پردازش اشتباه).
در آخر مولانا می گوید:
در کف هر کس اگر شمعی بدی
اختلاف از گفتشان بیرون شدی
با گسترش این شعر می توانیم به تعریف درستی از اختلال در افراد برسیم، اختلال ها مانند سدی در جلوی دریافت مناسب افراد از محیط قرار میگیرند. افراد با دریافت ناقص از محیط شروع به پردازش اطلاعات می کند و در نهایت نیز عکس العمل اشتباهی نسبت به محیط انجام می دهد یا فرصت عکس العمل به موقع را از دست می دهند.
تضمین آینده کودکان چگونه امکان پذیر هست؟
جایی که الان کودکان ایستاده اند نقطه مبدا و خوشبختی نقطه مقصد زندگی آن هاست. راه های فراوانی برای رسیدن به این خوشبختی وجود دارد، برخی از این راه ها طولانی و برخی کوتاه، برخی هموار و برخی پر از پستی و بلندی هستند.
اختلال ها در مسیر زندگی افراد مانند پستی و بلندی هستند که هم سرعت حرکت افراد را کند، هم حرکت در این مسیر را خسته کننده و پر تلاطم می کند پس رفع اختلالات مانند هموار کردن این مسیر برای کودکان هست.
اما طولانی و کوتاه بودن مسیر رسیدن به خوشبختی کودکتان از طریق استعدادیابی او امکان پذیر هست. هرچقدر انسان ها در مسیر استعداد خود قدم بردارند سریع تر و کوتاه تر به خوشبختی خواهند رسید. اگر دنبال درک بهتری از استعدادیابی هستید پیشنهاد می کنیم استعداد یابی از اقای دکتر اشکان شفیعی را مطالعه بفرمائید.
نکته اینجاست که برای درمان اختلال ها یا استعدادیابی کودکان یک دوره طلایی وجود دارد اگر از این زمان بگذرد درمان و استعدادیابی سخت تر، پر هزینه تر، طولانی تر و حتی کم اثر تر می شوند. مخصوصا در این دوران اختلال ها در کودکان، راحت تر شناسایی شده و کم هزینه تر درمان می شوند.
پس زمان طلایی درمان کودکان و استعدادیابی کودکان را از دست ندهید. در این قسمت می خواهیم توضیح دهیم که چرا زمان طلایی درمان بسیار مهم است.
به اینفوگرافی زیر که نتیجه تحقیقات گسترده در حوزه بیش فعالی کودکان است توجه فرمائید. با گذشت زمان به نظر اختلال های رفتاری مخرب (disruptive behavior disorder)، اختلال یادگیری (Learning Disorder) و همچنین اختلال اوتیسم (Autism Spectrum Disorder) در کودکان کمتر بروز می کنند اما به نمودار اضطراب (Anxiety) و افسردگی (Depression) کودک توجه کنید، با گذشت زمان این موارد در کودک افزایش پیدا کرده اند.
وقتی از خانوادههای که زمان طلایی درمان را از دست داده و به ما مراجعه میکنند دلیل تاخیر در مراجعه را میپرسیم، بسیاری میگویند. به ما گفتند بزرگ بشه خوب میشه. خانواده های عزیز هیچ اختلالی خود به خود خوب نمی شود. این نمودار بهای درمان نکردن به موقع اختلال ها در کودکان را نشان می دهد.

دلیل این تغییر اندازه در نمودارها چیست؟
این نمودار از دل یک مقاله علمی استخراج شده، پس برای توضیح آن نیاز هست چندین صفحه تشریح تخصصی بنویسیم اما سعی می کنیم در این قسمت این نمودار را بصورت ساده توضیح دهیم.
دلیل اول: کودکان با نمایان کردن اختلالشان مورد عتاب، سرزنش، کم توجهی و بی طاقتی افراد دیگر علی الخصوص خانواده و دوستان قرار می گیرند، به همین دلیل سعی می کنند تا جای ممکن نقاط ضعف خود را بروز ندهند. در هر تعامل ساده با محیط، کودک به این فکر می کند که چگونه اختلال خود را پنهان کرده و بروز ندهد همین باعث فشار مضاعف استرس بر کودک است. در حیطه هایی که اختلال او به چالش کشیده می شود وارد نمی شود، پس همه تصور میکنند اختلال او به مرور زمان مرتفع شده است و بدون درمان کودک خوب شده.
دلیل دوم: برای مثال از هر ۱۰۰ مرتبه ای که کودک سعی در مخفی کردن اختلال خود دارد، در ۱۰ تای آن ها موفق نباشد و همین باعث سرخوردگی او شود، به مرور کودک میبیند تلاش او آن چنان نتیجه بخش نیست و کم کم تعامل خود را با محیط به صفر می رساند و این نقطه شروع افسردگی اوست.
دلیل سوم: جامعه آماری این تحقیق کودکان، خانواده ها و معلمین او بوده اند، وقتی کودک روی به پنهان کاری می آورد و در عرصه هایی که باعث بروز اختلال هایش می شود قدم نمی گذارد، حتی خود او هم فکر می کند اختلال هایش کمتر شده اند. چون اختلال ها نمود بیرونی دارند و با مقیاس هایی (مانند نمره قبولی، بهبود عملکرد و …) قابل اندازه گیری هستند ولی افسردگی و اضطراب به آن اندازه نمود خارجی ندارند و قابل اندازه گیری نیستند.
یک مثال ساده: در مدارس بین دانش آموزان اصولاً رقابتی برای کسب نمره بهتر یا جلب توجه معلمین وجود دارد دانشآموزان سعی میکند در سر کلاس با تمام تمرکز به صحبت های معلم گوش بدهند و با تعامل موثر نظر معلم را مثبت تر کنند اما کودکی که با اختلال عدم تمرکز یا اختلال بیش فعالی در تحرک روبهرو است نمی تواند به اندازه بقیه دانش آموزان در کلاس تمرکز کرده درس را آموخته و به سوالات آنی معلم در لحظه جواب دهد پس به مرور زمان کودک از انجام فعالیت های داخل کلاس دوری میگزیند چون نمی تواند به خوبی دیگران عمل کند.
اما چون خانواده خط کشی برای اندازه گیری تاثیر این اختلال بر کودک ندارند تصور می کنند به مرور زمان مشکل کودک برطرف شده است در صورتی که اختلال عدم تمرکز در این کودک باعث عدم ارائه بهترین عملکرد خود در سر کلاس به نسبت باقی دوستان است. این یعنی سرخوردگی و نتیجه این سرخوردگی را می توانید بر روی نمودار بالا مشاهده کنید هرچه زنده کودک میگذرد به نظر می رسد اختلال های او کاهش پیدا می کند اما نمودار نشان می دهد که اضطراب و افسردگی در کودک است که افزایش پیدا کرده است
باز هم تاکید می کنم که هیچ اختلالی خود به خودی درمان نمی شود مگر با هزینه های سنگینی مانند (افسردگی، اضطراب). زمان طلایی درمان را از دست ندهید. حداقل برای کودک خود یک زمان مشاوره برای انجام تست ارزیابی معین کنید.
برای این منظور با دپارتمان مشاوره ما تماس حاصل نمایئد، یک وقت مشاوره آنلاین یا حضوری معین کنید.
بیش فعالی در کودکان
بیش فعالی (ADHD) نوعی اختلال است که بین کودکان شیوع نسبتاً زیادی دارد به طوری که در حدود ده درصد کودکان به آن ابتلا دارند یعنی از هر ۱۰ کودکی که در پارک، خیابان، مدرسه یا مهدکودک می بینید ۱ نفر مبتلا به بیش فعالی هست.
خانواده ها باید بدانند که کودکان وارثین ژنتیکی اختلال های مختلف از نسل گذشته خود هستند. شاید در زمان های گذشته به دلیل ساده بودن زندگی، اختلالات تشخیص داده نمی شدند یا حتی عواقب آن ها کم هزینه بودند اما با گسترش و پویا شدن جامعه، اختلالات باعث کندی تعامل انسان ها با محیط اطراف می شود.
آینده مبهم کودکان دارای اختلال با درمان به موقع، روشن تر خواهد بود خانواده ها بایستی بهترین مسیر درمان اختلالات که همان درمان بدون دارو، بی بازگشت و بدون عوارض جانبی است را انتخاب کنند.
آمارها در آمریکا
آمار و اطلاعات دقیق و کارآمدی در کشور ما درباره بیش فعالی کودکان وجود ندارد ما سعی می کنیم در این قسمت برخی اطلاعات جمع آوری شده مرکز کنترل و پیشگیری بیماری ها در آمریکا را مشاهده می کنید.
- در سال ۲۰۰۶ ۶.۱ میلیون نفر یا ۹.۴ درصد جامعه کودکان زیر ۱۷ سال بیش فعال هستند.
- ۳۸۸،۰۰۰ کودک بین ۲ تا ۵ سال
- ۲.۴ میلیون کودک بین ۶ تا ۱۱ سال
- ۳.۳ میلیون کودک بین ۱۲ تا ۱۷ سال
- پسرها تقریبا ۲ برابر دختر ها احتمال درگیری این اختلال را دارند. پسرهای بیش فعال، ۱۲.۹ درصد و دختر های بیش فعال، ۵.۶ درصد جامعه کودکان را تشکیل می دهند.
براساس تحقیقات سال ۲۰۱۶ انجام گرفته روی خانواده ها، از هر ۱۰ کودک بیش فعال ۶ کودک حداقل یک اختلال ذهنی دیگر مثل اختلالات حسی یا رفتاری دارند.
- از هر ۱۰ کودک بیش فعال ۵ تا از آن ها اختلال احساسی دارند.
- از هر ۱۰ کودک بیش فعال ۳ تا از آن ها مشکلات اضطرابی دارند.

در این تحقیق کودکان بیش فعال بین ۲ – ۱۷ سال تحت درمان های دارویی یا درمان های رفتاری (کاردرمانی) قرار می گیرند.
برای ۶۲ درصد کودکان بیش فعال دارو تجویز می شود:
- سنین ۲ – ۵ سال: ۱۸ درصد
- سنین ۶ – ۱۱ سال: ۶۹ درصد
- سنین ۱۲ – ۱۷ سال: ۶۲ درصد
برای ۴۷ درصد کودکان بیش فعال درمان های رفتاری – کاردرمانی تجویز می شود:
- سنین ۲ – ۵ سال: ۶۰ درصد
- سنین ۶ – ۱۱ سال: ۵۱ درصد
- سنین ۱۲ – ۱۷ سال: ۴۲ درصد
در کل ۷۷ درصد کودکان بیش فعال در آمریکا تحت درمان هستند:
- تقریبا ۳۰ درصد فقط تحت درمان دارویی هستند
- تقریبا ۱۵ درصد فقط تحت درمان های رفتار – کاردرمانی هستند
- تقریبا ۳۲ درصد تحت هر دو درمان دارویی و درمان های رفتاری – کاردرمانی هستند
تقریبا ۳۲ درصد کودکان بیش فعال در آمریکا تحت هیچ درمان دارویی یا رفتاری قرار نمی گیرند.

در تصویر بالا نیز می توانید نرخ گسترش بیش فعالی در کودکان جهان را به تفکیک کشورها مشاهده نمائید. البته اینکه نرخ بیش فعالی در کشوری زیاد یا کم است بسیار بستگی به ساز و کارهای تشخیص بیش فعالی کودکان دارد. برخی کشورها ساز و کار درستی برای تشخیص این مسئله ندارند. (منبع: مرکز ADHD جهانی)
در ایران به دلایل مختلف این وظیفه شناسایی و درمان اختلال در کودکان، بر دوش خانواده ها افتاده است. پس برای انجام درست این کار بایستی اطلاعات کافی و مناسب از بیش فعالی کودکان داشته باشند و به مشاورین معتمد این حوزه مراجعه نمایند.
یکی از نگرانی های خانواده ها شناسایی درست اختلال در کودکان توسط مشاورین و همینطور درمان کودک با کم ترین عوارض جانبی، بی بازگشت و با کمترین هزینه هست، ما در موسسه نورولند به شما تضمین تشخیص درست و درمانی بدون دارو، بدون بازگشت و بدون عوارض جانبی را خواهیم داد.
برای کسب اطلاعات بیشتر با ما از طریق گزینه مشاوره آنلاین در تماس باشید. ما هم تلاش می کنیم در سریع ترین زمان ممکن به شما پاسخ بدهیم. پس با خیال راحت با ما تماس بگیرید و مشکل کودک دلبندتان را مطرح کنید.
خانواده های بسیاری به مرکز درمانی نورولند مراجعه می کنند که از سن طلایی درمان اختلالات در کودک آن ها گذشته است. وقتی از آن ها دلیل این تاخیر را می پرسیم میگویند ما فکر می کردیم با گذشت زمان خودش درست می شود. هیچ اختلالی در کودکان با گذشت زمان نه تنها درمان نمی شود بلکه درمان آن ها سخت تر و گاهی اوقات درمان ناپذیر تر می شود. من بارها به خانواده های عزیز توصیه کردم و می کنم که : سن طلایی درمان کودک خود را از دست ندهید.
علائم ظاهری بروز این اختلال در سنین قبل از مدرسه قابل تشخیص بوده و پسران نسبت به دختران به آن بیشتر مبتلا می شوند، که علت آن هنوز نامشخص است. برای تشخیص این اختلال سه مشخصه بارز تحرک زیاد، عدم توجه و تمرکز و فعالیت تکانه ای وجود دارد.
اگر دنبال بیش فعالی کودک ۲ یا ۳ ساله هستید، پیشنهاد می کنیم این مطلب را تا انتها مطالعه نمونده و پس از آن به مطلب علایم بیش فعالی در کودکان 2 و 3 سال مراجعه نمائید.
دلایل بیش فعالی در کودکان
بیش فعالی در هر سنی از کودک می تواند خود را بروز دهد. جمله معروف “برای تربیت کودک بایستی از سال ها قبل از تولد او شروع کرد” می تواند مسیر پاسخ به این پرسش را روشن تر کند.
دو دلیل عمده بیش فعالی در کودکان می تواند: ژنتیکی و محیطی باشد.
عوامل ژنتیک: وراثت می تواند از جمله عوامل مهم در بیش فعالی کودکان باشد. تحقیقات نشان می دهد اگر یکی از والدین دارای بیش فعالی باشد به احتمال ۳۰ درصد یکی از کودکان حداقل به این بیماری دچار می شوند.
عوامل محیطی: اما عوامل محیطی هم خود از جمله موارد ابتلای کودکان به اختلالات مختلف از جمله بیش فعالی هستند. عواملی مانند پارازیت ها، سرب، جیوه، آلودگی های صدایی محیط، سیگار کشیدن و مصرف الکل در دوران بارداری، استرس، مسمومیت ناشی از سرب حاصل از دود اتومبیل و آلودگی هوا و هم چنین مواد غذایی حاوی مواد افزودنی مصنوعی مانند شیرین کننده ها، رنگ دهنده های خوراکی، مواد جلوگیری کننده از فاسد شدن غذا می تواند احتمال بیش فعالی نوزاد را افزایش دهد.
اما علائم اختلال بیش فعالی در کودکان از سن ۳ سالگی همراه با رشد عملکردهای حرکتی، بیشتر بروز می کند. ولی عموماً این اختلال تا زمان حضور کودک در محیط های آموزشی مانند مهد کودک و مدرسه به تاخیر می افتد.
بسیاری از کودکان زمانی که شروع به راه رفتن می کنند نسبت به شناخت محیط اطراف، مشتاق و پر جنب و جوش هستند که والدین نباید این رفتارها را با اختلال بیش فعالی اشتباه بگیرند. زمانی باید احتمال داد که کودک دارای اختلال بیش فعالی است که رفتارهای او باعث بروز مشکلاتی در ارتباط با دوستان، والدین و معلمان شود.
نکته: تاکنون نقش تغذیه و رژیم غذایی در ایجاد این اختلال تایید نشده است ولی طبق نتایج بررسی های صورت گرفته، مشخص شده که استفاده از اسیدهای چرب و بعضی از ویتامین ها علائم بیش فعالی زا را کاهش می دهند.
در بخش های بعدی یک می توانید کامل با روش های تشخیص بیش فعالی آشنا شوید.
تشخیص بیش فعالی
برای تشخیص بیش فعالی در کودکان حتماً باید علائم رفتاری کودک حداقل ۶ ماه در بیش از یک مکان (مدرسه، خانه، مهدکودک، مهمانی و …) مورد ارزیابی قرار گیرند. بروز علائم بیش فعالی معمولاً قبل از هفت سالگی رخ می دهد.
کودک بیش فعال به دلیل رفتارهای خاصی که دارد سبب آزار افراد در محیط هایی مانند مدرسه و خانه می شود، او حتی قادر نیست با دوستان هم سن و سال خود نیز ارتباط درست و مدت داری برقرار کند. جهت تشخیص قطعی ابتلا به بیش فعالی، درمانگر به اطلاعاتی از پدر و مادر، معلمان مدرسه یا مربی مهدکودک نیاز دارد.
چرا در سنین پائین تشخیص بیش فعالی سخت است؟ کودک بیش فعال به علت اینکه قبل از سن ۲ و ۳ سالگی در محیط هایی مانند مدرسه یا مهد کودک که به نشستن زیاد و تمرکز بالا نیاز است، قرار نگرفته اند، تشخیص بیش فعالی در آن ها سخت تر می شود.
نکته مهم: توجه داشته باشید که بین دو اختلال بیش فعالی و کمبود توجه و تمرکز تفاوت وجود داشته و هر دو یکی نیستند اما در بسیاری از افراد هر دو باهم بروز می کنند. طبق آزمایشات و اسکن های مغزی صورت گرفته بر روی افراد مبتلا به اختلال کمبود توجه، مشخص شده که قسمتی از مغز که مسئول تمرکز است از سایر افراد کوچک تر است. بنابراین چنانچه معلم از کودک دارای اختلال عدم تمرکز بخواهد کاری را انجام دهد که ۷ مرحله ای است، کودک فقط می تواند مراحل ابتدایی را انجام دهد و ترتیب آنها را فراموش می کند.
ترس از روبرو شدن با بیش فعالی در خانواده ها
در کشورهای پیشرفته تشخیص و درمان کودکان بیش فعال توسط نهادهای مختلف انجام می شود و در عین حال یک الزام قانونی، برای درمان و کنترل این اختلال برای خانواده ها وجود دارد، اما در ایران به دلایل مختلف (مثلا مقاومت و انکار خانواده ها در برابر پذیرش این مسئله) این وظیفه بر عهده خانواده هاست که با مطالعه بیشتر درباره انواع اختلال ها و مشاوره گرفتن از درمانگران و مشاورین مطرح به درمان کودک خود اقدام کنند.
در برابر گروه پدر و مادرهای پیگیر برای تشخیص و درمان اختلال در کودکشان، گروهی از پدر و مادرها در برابر تشخیص و پذیرفتن اختلال کودک خود مقاومت می کنند و نسبت به هشدارهای معلمان، مشاورین، درمانگرها و اطرافیان توجهی نکرده و موضوع را انکار می کنند.
بنده به شخصه در این ۲۱ سال بسیار فعالیت درمان اختلالات، بسیاری خانواده ها را دیدم که زمان طلایی درمان را از دست داده اند، وقتی از آن ها دلیل این موضوع را مخصوصا در حوزه لکنت و بیش فعالی می پرسم، جملات مشترکی می شنوم.
- همه می گفتند، وقتی بزرگ بشه خوب میشه (هیچ اختلالی خود به خود خوب نمی شود)
- ترس از اینکه به کودکم برچسب بچسبانند (بزودی مقاله ای برای درک بهتر موقعیت کودک بیش فعال، می نویسیم)
- ترس از تاثیرات منفی داروهای تجویز شده برای کودکم (در مرکز نورولند درمان بیش فعالی بدون دارو انجام می شود)
خانواده یک نکته مهم را فراموش نکنند. اینکه کودک شما دچار اختلال است نه انتخاب شما بوده نه انتخاب او. این مسئله یا ریشه ژنتیکی دارد یا محیطی که در قسمت بعدی بصورت کامل توضیح داده می شوند. پس از برچسب بر روی کودک خود نترسید، بر روی آینده کودکتان تمرکز کنید.
در صورتی که به درمان کودکان بیش فعال در زمان درست پرداخته نشود، این کودکان قادر نخواهند بود در امور آموزشی و مهارت های اجتماعی به موفقیت برسند و ممکن است در آینده با مشکلات جدی رو به رو شوند.
روش علمی برای تشخیص بیش فعالی وجود دارد؟ همانطوری که گفته شد با جمع آوری اطلاعات مناسب از افرادی مانند معلم، مربی یا خانواده کودک می توان تشخیص درستی از اختلال بیش فعالی کودک داشت.
اما باید چه اطلاعاتی جمع آوری شود؟ یکی از پرسشنامه های معتبر جهانی توسط NICHQ تهیه شده است بصورت کامل در ۳۰ پرسش ریز ترین نکات مربوط به بیش فعالی کودک را از شما می پرسد. توجه داشته باشید برای پاسخ دادن به این پرسش ها بایستی حداقل ۶ ماهه اخیر کودک خود را در محیط های مختلف (مدرسه، مهدکودک، مهمانی، خانه و …) مورد ارزیابی قرار دهید.
برای دریافت پاسخ بهتر پیشنهاد می کنیم ابتدا این مقاله را تا انتها مطالعه نمائید، اطلاعات خود را جمع آوری کنید سپس اقدام به تکمیل پرسش کنید
علائم بیش فعالی در کودکان
در کودکان بیش فعال سه نشانه از مهم ترین علائم در کودکان بیش فعال است.
نشانه پر تحرکی در کودکان بیش فعال
کودکان پرتحرک، به شدت بی قرار بوده و نمی توانند در یک مکان ثابت بمانند و باید دائماً در حال حرکت باشند. این مشکلات در محیط مدرسه بیشتر مشخص است به دلیل اینکه کودک با رفتارهای خاص خود باعث بی نظمی در کلاس شده و قادر نیست روی صندلی ساکت بنشیند و مدام حرکت می کند. همچنین انجام کارهای خطرناک و حرف زدن زیاد از دیگر ویژگی های کودک بیش فعال پرتحرک است.
نشانه بی توجهی در کودکان بیش فعال
در این گروه، کودکان دائماً در حال خیال پردازی بوده و برای انجام تکالیف مدرسه تمرکز کافی ندارند که باعث به وجود آمدن مشکلاتی مانند نداشتن علاقه به درس برای آنها در مدرسه می شود.
از دیگر مشکلات آنها که ناشی از عدم تمرکز و توجه بوده می توان به این مورد اشاره کرد که کودک در محیط مدرسه قادر نیست کلماتی را که بلد هست در دیکته درست بنویسد ولی در محیط منزل به دلیل توجهی که مادر به او دارد و نبودن در فضای مدرسه، این کار را به درستی انجام می دهد.
همچنین والدین اعلام کرده اند که این کودکان در محیط خانه برای انجام تکالیف با مشکل مواجه هستند و باید دائماً گوشزد شوند تا تکالیف را به پایان برسانند.
از دیگر مشخصه این گروه از کودکان، فراموشکاری آنها است به نحوی که بسیاری از وسایل خود را در مکان های مختلف جا می گذارند و همچنین آنها قادر نیستند که برای کارهای خود برنامه ریزی کنند. جهت رفع این مشکل والدین باید حتماً برای کودک یک برنامه منظم تعیین کنند و در انجام کارها به او کمک کند.