وابستگی بیش از حد(اختال شخصیت وابسته)

وابستگی به طور کلی به معنای نیاز شدید و مفرط یک فرد به شخص، شیء یا ماده‌ای خاص است. این نیاز به گونه‌ای است که فرد بدون آن احساس ناتوانی، ناامنی و ناراحتی می‌کند. وابستگی می‌تواند در زمینه‌های مختلفی بروز پیدا کند، از جمله:
* وابستگی عاطفی:
* این نوع وابستگی به روابط عاطفی با دیگران مربوط می‌شود. فرد وابسته به شدت به تأیید، توجه و حمایت عاطفی دیگران نیاز دارد و از تنهایی یا طرد شدن می‌ترسد.
* وابستگی رفتاری:
* این نوع وابستگی به الگوهای رفتاری خاص مربوط می‌شود، مانند وابستگی به کار، خرید، بازی‌های ویدیویی یا اینترنت. فرد وابسته به این رفتارها به عنوان راهی برای فرار از احساسات منفی یا کسب لذت پناه می‌برد.
* وابستگی به مواد:
* این نوع وابستگی به مواد مخدر، الکل یا داروهای خاص مربوط می‌شود. فرد وابسته به این مواد برای تجربه احساسات خاص یا جلوگیری از علائم ترک، به مصرف مداوم آنها نیاز دارد.
* وابستگی فکری:
* این نوع وابستگی شامل وابستگی به افکار و باورهای خاص است. افراد مبتلا به این نوع وابستگی ممکن است افکار و باورهایشان را به طور مداوم تکرار کنند و در صورت مواجهه با ابهام یا تغییر در این افکار، اضطراب یا استرس تجربه کنند.
تفاوت وابستگی و دلبستگی:
باید توجه داشت که وابستگی با دلبستگی تفاوت دارد. دلبستگی به معنای ارتباط عاطفی سالم و ایمن با دیگران است، در حالی که وابستگی به معنای نیاز ناسالم و مفرط به دیگران است. در یک رابطه دلبستگی سالم، افراد مستقل و خودکفا هستند، اما در یک رابطه وابستگی ناسالم، فرد وابسته برای احساس امنیت و ارزش خود به دیگران نیاز دارد.

در روانشناسی وابستگی بیش از حد می تواند نشانه ی چندین اختلال شخصیت و مشکلات روانشناختی عمیق تر باشد.

این وابستگی ممکن است در روابط عاطفی خانوادگی یا حتی در محیط کار دیده شود و معمولا به ترس از طرد شدن

نیاز شدید به تایید دیگران و ناتوانی در تصمیم گیری مستقل مرتبط است.

در ادامه برخی از مهم ترین اختلالاتی که می توانند با وابستگی افراطی همراه باشند را برسی می کنیم

وابستگی بیش از اندازه می‌تواند نشانه‌ای از چندین اختلال روانی باشد، از جمله:

* اختلال شخصیت وابسته (DPD):    * این اختلال با الگویی فراگیر از نیاز شدید به مراقبت شدن مشخص می‌شود، که منجر به رفتار تسلیم‌آمیز و چسبندگی و ترس از جدایی می‌شود.    * افراد مبتلا به DPD اغلب در تصمیم‌گیری‌های روزمره مشکل دارند و برای تأیید و حمایت به دیگران وابسته هستند.

* اختلال شخصیت مرزی (BPD):    * اگرچه وابستگی بیش از اندازه علامت اصلی BPD نیست، اما افراد مبتلا به این اختلال می‌توانند الگوهای وابستگی ناپایدار و شدیدی را در روابط خود نشان دهند.    * آنها ممکن است به شدت از طرد شدن بترسند و برای جلوگیری از آن تلاش‌های ناامیدانه‌ای انجام دهند.

* اختلالات اضطرابی:    * اضطراب جدایی، اختلال اضطراب اجتماعی و سایر اختلالات اضطرابی می‌توانند منجر به وابستگی بیش از اندازه شوند، زیرا افراد مضطرب ممکن است برای احساس امنیت به دیگران وابسته شوند.

* اختلال افسردگی:    * افراد افسرده ممکن است احساس درماندگی و ناتوانی کنند و برای حمایت عاطفی به دیگران وابسته شوند.

* اختلال استرس پس از سانحه (PTSD):    * افرادی که تجربیات آسیب زا را پشت سر گذاشته اند ممکن است برای احساس امنیت به دیگران وابسته شوند.

* اختلالات دلبستگی:    * تجربیات کودکی در شکل گیری الگوهای دلبستگی در بزرگسالی بسیار تاثیرگذار است. دلبستگی ناایمن در بزرگسالی می تواند باعث بروز وابستگی ناسالم در روابط شود. مهم است توجه داشته باشید که وابستگی بیش از اندازه لزوماً به معنای وجود یک اختلال روانی نیست. با این حال، اگر این وابستگی باعث ناراحتی یا اختلال در زندگی روزمره شما می‌شود، بهتر است از یک متخصص بهداشت روان کمک بگیرید.

وابستگی بیش از اندازه، که گاهی اوقات به آن وابستگی ناسالم یا وابستگی عاطفی نیز گفته می‌شود، یک الگوی رفتاری است که در آن فرد برای احساس امنیت، ارزش و هویت خود به شدت به دیگران وابسته است. این وابستگی می‌تواند در روابط مختلف، از جمله روابط عاطفی، خانوادگی و دوستانه، بروز پیدا کند.

علائم وابستگی بیش از اندازه:

* نیاز شدید به تأیید و توجه دیگران: افراد وابسته به طور مداوم به دنبال تأیید و توجه دیگران هستند و از طرد شدن یا انتقاد به شدت می‌ترسند.

* ترس از تنهایی: تنهایی برای افراد وابسته بسیار دشوار است و آنها اغلب برای اجتناب از آن، در روابط ناسالم باقی می‌مانند. * مشکل در تصمیم‌گیری: افراد وابسته در تصمیم‌گیری‌های مستقل مشکل دارند و اغلب به دنبال نظر دیگران هستند.

* عدم اعتماد به نفس: افراد وابسته معمولاً اعتماد به نفس پایینی دارند و احساس می‌کنند که بدون حمایت دیگران نمی‌توانند از پس مشکلات برآیند.

* نادیده گرفتن نیازهای خود: افراد وابسته اغلب نیازها و خواسته‌های خود را نادیده می‌گیرند تا دیگران را راضی نگه دارند.

* احساس درماندگی: این افراد معمولاً احساس درماندگی و ناتوانی می‌کنند و باور دارند که نمی‌توانند زندگی خود را کنترل کنند. دلایل ایجاد وابستگی بیش از اندازه:

* تجربیات دوران کودکی: تجربیات منفی دوران کودکی، مانند طرد شدن، بی‌توجهی یا سوء استفاده، می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد وابستگی ناسالم در بزرگسالی شود.

* عزت نفس پایین: افرادی که عزت نفس پایینی دارند، بیشتر در معرض وابستگی ناسالم قرار دارند.

* مشکلات روانی: برخی از اختلالات روانی، مانند اختلال شخصیت وابسته، می‌توانند باعث ایجاد وابستگی ناسالم شوند.

* فشارهای اجتماعی و فرهنگی: در برخی از جوامع، وابستگی به دیگران به عنوان یک ویژگی مثبت تلقی می‌شود که می‌تواند به ایجاد وابستگی ناسالم دامن بزند.

عوارض وابستگی بیش از اندازه: * روابط ناسالم: وابستگی ناسالم می‌تواند منجر به ایجاد روابط ناسالم و سوء استفاده‌گرانه شود.

* مشکلات روانی: افراد وابسته بیشتر در معرض ابتلا به مشکلات روانی، مانند افسردگی و اضطراب، قرار دارند.

* عدم استقلال: وابستگی ناسالم می‌تواند مانع از استقلال و رشد فردی شود.

* احساس نارضایتی: افراد وابسته اغلب احساس نارضایتی و ناخشنودی از زندگی خود دارند.

درمان وابستگی بیش از اندازه: * مشاوره و روان‌درمانی: مشاوره و روان‌درمانی می‌تواند به افراد وابسته کمک کند تا الگوهای رفتاری ناسالم خود را شناسایی و تغییر دهند.

* افزایش عزت نفس: تقویت عزت نفس و اعتماد به نفس می‌تواند به افراد وابسته کمک کند تا احساس استقلال و خودکفایی بیشتری داشته باشند.

* یادگیری مهارت‌های ارتباطی: یادگیری مهارت‌های ارتباطی سالم می‌تواند به افراد وابسته کمک کند تا روابط سالم‌تری برقرار کنند.

* تمرین استقلال: تمرین استقلال و تصمیم‌گیری‌های مستقل می‌تواند به افراد وابسته کمک کند تا احساس قدرت و کنترل بیشتری بر زندگی خود داشته باشند. اگر احساس می‌کنید که به طور ناسالم به دیگران وابسته هستید، بهتر است از یک متخصص کمک بگیرید.

دکتر اشکان شفیعی روانشناس و رواندرمانگر در کلینیک روانشناسی اتاق سبز واقع در شرق تهران

جهت رزرو مشاوره از طریق سایت@clinil_otaghesabz

یا با شماره 09210169709 تماس حاصل فرمایید