مشاوره پیش از ازدواج از دیدگاه جان گاتمن

مشاوره پیش از ازدواج از دیدگاه جان گاتمن؛ راهنمای جامع برای ساختن یک ازدواج موفق و پایدار

ازدواج یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های زندگی انسان است؛ تصمیمی که می‌تواند منبع رشد، آرامش، امنیت و رضایت باشد یا در صورت انتخاب نادرست و نبود آمادگی، به منشأ تعارض، فرسودگی روانی و آسیب‌های عاطفی تبدیل شود. بسیاری از افراد تصور می‌کنند عشق به‌تنهایی برای یک ازدواج موفق کافی است، اما پژوهش‌های گسترده دکتر جان گاتمن نشان می‌دهد که دوام و کیفیت ازدواج بیش از آنکه به شدت عشق اولیه وابسته باشد، به کیفیت دوستی، مهارت‌های ارتباطی، مدیریت تعارض و توانایی ساختن یک زندگی مشترک معنادار بستگی دارد. (The Gottman Institute)
از این منظر، مشاوره پیش از ازدواج نه یک اقدام تشریفاتی، بلکه یک فرایند تخصصی برای ارزیابی آمادگی زوجین، شناخت نقاط قوت و ضعف رابطه و پیشگیری از مشکلات آینده است.
در کلینیک اتاق سبز با حضور دکتر اشکان شفیعی در شرق تهران، مشاوره پیش از ازدواج با هدف افزایش آگاهی زوجین و کمک به تصمیم‌گیری آگاهانه درباره ازدواج انجام می‌شود.
جان گاتمن و انقلاب علمی در شناخت ازدواج
جان گاتمن از معدود پژوهشگرانی است که به جای ارائه نظریه‌های صرفاً ذهنی، ده‌ها سال رفتار واقعی زوج‌ها را مطالعه کرده است. او با مشاهده هزاران زوج دریافت که الگوهای مشخصی در روابط موفق و ناموفق وجود دارد و می‌توان از روی این الگوها آینده بسیاری از روابط را پیش‌بینی کرد. پژوهش‌های او پایه شکل‌گیری «روش گاتمن» و «خانه رابطه سالم» شد که امروزه یکی از شناخته‌شده‌ترین مدل‌های مشاوره زوجین در جهان محسوب می‌شود. (Relationship Therapy Center)
اهداف اصلی مشاوره پیش از ازدواج
مشاوره پیش از ازدواج در رویکرد گاتمن فقط برای تأیید یا رد ازدواج نیست، بلکه اهداف متعددی دارد: • افزایش شناخت متقابل • کشف نقاط کور رابطه • بررسی میزان سازگاری زوجین • شناسایی عوامل خطر • آموزش مهارت‌های ارتباطی • ارزیابی سلامت روان • بررسی انتظارات واقع‌بینانه از ازدواج • پیشگیری از طلاق و تعارض‌های مزمن • کمک به تصمیم‌گیری آگاهانه
ارزیابی خانواده مبدأ
یکی از مهم‌ترین بخش‌های مشاوره پیش از ازدواج، بررسی خانواده مبدأ است.
هر فرد باورهای خود درباره عشق، صمیمیت، قدرت، تربیت فرزند، نقش زن و مرد و شیوه حل اختلاف را از خانواده خود می‌آموزد.
در جلسات مشاوره سؤالاتی مانند موارد زیر بررسی می‌شود: • رابطه والدین چگونه بوده است؟ • در خانواده چگونه تعارض حل می‌شد؟ • میزان صمیمیت اعضای خانواده چقدر بود؟ • آیا سابقه طلاق، اعتیاد یا خشونت وجود داشته است؟ • الگوهای ناسالم از نسل‌های قبل منتقل شده‌اند یا خیر؟
بسیاری از مشکلات زناشویی آینده ریشه در الگوهای حل‌نشده خانواده مبدأ دارند.
ارزیابی شخصیت زوجین
گاتمن معتقد است شناخت شخصیت اهمیت زیادی در پیش‌بینی کیفیت ازدواج دارد.
در مشاوره پیش از ازدواج مواردی مانند: • میزان مسئولیت‌پذیری • انعطاف‌پذیری • ثبات هیجانی • کنترل خشم • خودشیفتگی • وابستگی عاطفی • استقلال فردی • بلوغ روانی
بررسی می‌شود.
هدف این نیست که دو نفر کاملاً شبیه هم باشند؛ بلکه میزان سازگاری تفاوت‌ها ارزیابی می‌شود.
شناخت نقشه عشق (Love Maps)
گاتمن اولین طبقه خانه رابطه سالم را «نقشه عشق» می‌نامد. منظور شناخت دقیق دنیای درونی شریک زندگی است. زوج‌هایی که اطلاعات زیادی درباره افکار، آرزوها، ترس‌ها، اهداف و دغدغه‌های یکدیگر دارند، معمولاً رابطه‌ای پایدارتر دارند. (The Gottman Institute)
در مشاوره پیش از ازدواج بررسی می‌شود: • بزرگ‌ترین رؤیای زندگی چیست؟ • مهم‌ترین ترس‌ها کدام‌اند؟ • اهداف شغلی چیست؟ • ارزش‌های بنیادین فرد چیست؟ • مهم‌ترین نیازهای عاطفی چیست؟
بررسی نظام ارزشی و اعتقادی
اختلاف در ارزش‌ها از مهم‌ترین عوامل تعارض در ازدواج است.
موضوعات زیر بررسی می‌شوند: • باورهای مذهبی • سبک زندگی • پوشش • روابط اجتماعی • حدود ارتباط با جنس مخالف • نگرش به خانواده • نگرش به پول • نگرش به فرزندآوری
هرچه تفاوت ارزش‌ها بیشتر باشد، احتمال تعارض نیز بیشتر می‌شود.
مسائل مالی
یکی از رایج‌ترین دلایل اختلاف زناشویی، مسائل مالی است.