زیگموند فروید ذهن انسان را به کوه یخی تشبیه میکرد که قسمت کوچکی از آن در بالای سطح آب دیده میشود و قسمتی از آن را «نیمههشیار» تشکیل میدهد. «نیمههشیار» حاوی همهٔ اطلاعاتی است که در حال حاضر یا فعلاً در ذهن حضور ندارند، اما هر زمان که بخواهیم میتوانیم آنها را وارد قسمت هشیار ذهن کنیم.[۱]
دکتر اشکان شفیعی درباره ی ذهن نیمه هشیار بیان کردند بخش نیمههشیار مغز میتواند از طریق کلام دیگران و کلام خود شخص برنامهریزی شود و این برنامهریزی میتواند تا پایان عمرِ فرد با وی باقی بماند.[۲]
ذهن انسان چه ابعاد و ساختاری دارد؟
می توان ساختار ذهن انسان را از نظر ابعاد شناختی به سه دسته تقسیم کرد. تمام این ابعاد اشتراک و ارتباط تنگاتنگی باهم دارند و بر کارکرد یکدیگر تاثیرگذارند.
- ذهن هشیار یا ضمیر خودآگاه
- ذهن نیمه هشیار یا ضمیر ناخودآگاه
- هشیاری برتر
برای شناخت دو بعد هشیار و نیمه هشیار ذهن به این مثال توجه کنید. خودتان را پشت فرمان ماشین در حال رانندگی تصور کنید. شما به طور آگاهانه به ترافیک، علائم راهنمایی و رانندگی و سرعت خود توجه می کنید. این بخش خودآگاه یا هشیار ذهن شماست. اما در همین حین، ناخودآگاه شما کارهای دیگری را انجام می دهد مثلاً به طور خودکار سرعتمان را در پیچ ها کم می کنید یا وقتی عابری را می بینید، ترمز می کنید. این موارد بدون نیاز به تفکر جدید و به صورت نیمه هشیار در مغز شما پردازش می شود.
ناخودآگاه انسان بسیار قدرتمند است اما ابتدا هیچگونه جهت گیری ندارد و به مرور زمان جهت می گیرد و با برنامه ای که به او داده می شود، منطبق می شود؛ همانند جریان الکتریسیته که به جهتی می رود که بسوی آن هدایت می شود. دو بُعد دیگر ذهن انسان می توانند بر ذهن نیمه هوشیار انسان تاثیر بگذارند و آن را هدایت و جهت دهی کنند. اگر جهت گیری مثبت و به سوی خوبی ها باشد، انسان به صورت ناخودآگاه در مسیر خیر و سلامتی قرار می گیرد و اگر در جهت منفی و پلیدی باشد، مسیر گرفتاری و بیماری هموار می شود.
ذهن هشیار و ضمیر خودآگاه
خداوند بزرگ و مهربان موهبتی شگرف و متمایز به انسان عطا فرموده که او را از همه آفریده های جهان متمایز و متفاوت کرده است و آن موهبت، “ذهن هشیار” است. بیشتر مردم به قدرت ذهن خود توجه ندارند و اگر می دانستند نیروی کنترل ذهن و خودآگاهی چقدر مهم است، به هر آنچه می خواستند می رسیدند!
ذهن هوشیار که غالباً به ضمیر خودآگاه نیز تعبیر می شود، همان قدرت فکر و خیال انسان است. آدمی در محیطی که زندگی می کند چیز هایی می بیند و می شنود، در فرهنگ و جامعه خود اطلاعاتی دریافت می کند و این ها آن قدر در زندگی اش تکرار و تکرار می شوند که در وجودش نهادینه می گردد و خودآگاه او می شود.
شما نیز اگر می خواهید به نیروی کنترل فکر دست پیدا کنید، به این تکنیک های مهم عمل کنید:
- ابتدا ذهنیت های قبلی خود را پالایش کنید
- سپس ذهن هشیار خود را به سمت خواسته قلبی و مطلوب خود متمرکز کنید
- بیندیشید و ذره بین ذهن خود را بر آن اندیشه و خیال متمرکز کنید
- با استفاده از بهترین جملات تاکیدی، یقین و اراده خود را تقویت کنید
- با استفاده از تصویرسازی ذهنی، آن را برای ذهن خود باورپذیر کنید

ذهن نیمه هشیار: پل ارتباطی بین هشیار و ناهشیار ذهن نیمه هشیار یا نیمه ناخودآگاه بخشی از ذهن ماست که اطلاعات را به طور موقت ذخیره میکند و به عنوان یک پل ارتباطی بین بخش هشیار (آنچه به آن آگاه هستیم) و ناهشیار (بخش پنهان ذهن) عمل میکند.
چه چیزهایی در ذهن نیمه هشیار قرار میگیرند؟ * اطلاعاتی که در حال حاضر به آنها فکر نمیکنیم، اما میتوانیم به راحتی به یاد آوریم: مانند شماره تلفن دوست، شعر مورد علاقه یا رویدادی که دیروز اتفاق افتاده است.
* مهارتها و عادات: مانند رانندگی، نواختن یک ساز یا عادتهای روزانه.
* احساسات و خاطراتی که سرکوب شدهاند: این احساسات و خاطرات میتوانند بر رفتار و تصمیمگیری ما تأثیر بگذارند، حتی اگر به آنها آگاه نباشیم.
نقش ذهن نیمه هشیار در زندگی ما * یادگیری: اطلاعات جدید ابتدا در ذهن نیمه هشیار پردازش میشوند و سپس در صورت تکرار و تمرین به بخش هشیار منتقل میشوند.
* تصمیمگیری: بسیاری از تصمیمات ما بر اساس اطلاعاتی است که به طور ناخودآگاه از ذهن نیمه هشیار به دست میآوریم.
* خلاقیت: ذهن نیمه هشیار میتواند ایدههای جدید و ارتباطات بین اطلاعات مختلف را ایجاد کند.
* حل مسئله: برخی از مسائل پیچیده ممکن است در ذهن نیمه هشیار پردازش شوند و سپس پاسخ آنها به طور ناگهانی به ذهن ما خطور کند.
چگونه به ذهن نیمه هشیار خود دسترسی پیدا کنیم؟
* مدیتیشن: مدیتیشن به ما کمک میکند تا به درون خود نفوذ کنیم و به اطلاعات پنهان در ذهن نیمه هشیار دسترسی پیدا کنیم.
* رویازنویسی: تحلیل رویاها میتواند به ما بینشهایی در مورد افکار و احساسات ناخودآگاه بدهد.
* نوشتن روزانه: نوشتن آزادانه درباره افکار و احساسات میتواند به ما کمک کند تا به بخشهای عمیقتر ذهن خود دسترسی پیدا کنیم.
* تکنیکهای روانشناسی: تکنیکهایی مانند هیپنوتیزم و روانکاوی نیز میتوانند برای دسترسی به ذهن نیمه هشیار استفاده شوند.
اهمیت آشنایی با ذهن نیمه هشیار آشنایی با ذهن نیمه هشیار به ما کمک میکند تا:
* خودآگاهی بیشتری داشته باشیم: با شناخت افکار و احساسات ناخودآگاه خود، میتوانیم بهتر خود را درک کنیم.
* با چالشهای زندگی بهتر کنار بیاییم: با شناسایی ریشههای مشکلات خود، میتوانیم راه حلهای مؤثرتری پیدا کنیم.
* روابط بهتری برقرار کنیم: با درک بهتر خود و دیگران، میتوانیم ارتباطات عمیقتری برقرار کنیم.
* خلاقیت و نوآوری خود را افزایش دهیم: با دسترسی به اطلاعات پنهان در ذهن نیمه هشیار، میتوانیم ایدههای جدید و نوآورانه تولید کنیم. در نهایت، ذهن نیمه هشیار یک بخش اسرارآمیز و قدرتمند از ذهن ما است که میتواند بر زندگی ما تأثیر بسزایی داشته باشد. با شناخت بهتر این بخش از ذهن خود، میتوانیم زندگی شادتر و موفقتری داشته باشیم.
آیا میخواهید در مورد یک موضوع خاص در مورد ذهن نیمه هشیار بیشتر بدانید(کلینیک اتاق سبز)؟