-
زوج درمانی چیست؟
زوج درمانی زمانی که هر دو طرف یک رابطه مشکلاتی را تجربه میکنند که بر روابط آنها تأثیر منفی میگذارد موثر است. این روش درمانی از مهارتهای کمکی استفاده میکند تا زوجین را قادر سازد برای شناسایی و حل مشکلات رابطه خود در یک محیط امن با یکدیگر همکاری کنند. خیانت، خشونت خانگی، افسردگی و اعتیاد تنها چند نشانه از مشکلات متعددی است که میتوانند در یک رابطه رخ دهند.
تحقیقات نشان داده است که زوج درمانی، زمانی که موفقیتآمیز باشد میتواند راه موثری برای حل مشکلات و در عین حال تلاش برای تقویت رابطه باشد. زوج درمانی نوعی مشاوره است که هم فرد و هم پیوند عاشقانه را هدف قرار میدهد؛ این کار با هدف بهبود ارتباط بین زوجین و تقویت ارتباط آنها اتفاق میافتد.
این روش نوعی رواندرمانی کوتاه مدت است که روی یک زوج تمرکز دارد. میتواند روی رابطه فعلی یا تجربیات روابط گذشته که در زمان حال مشکل ساز شدهاند تمرکز کند.
مواردی که نشان میدهد نیاز به زوج درمانی دارید عبارتند از
- عدم صمیمیت
- نقص در ارتباطات
- بیاعتمادی
- احساس پایان یافتن رابطه
- خیانت
- تغییر مسیر عادی زندگی
- مشکلات مالی
- کاهش ارتباط عاطفی
زوج درمانی در مواقع مختلفی میتواند مفید و حتی ضروری باشد. برخی از این مواقع عبارتند از:
مشکلات ارتباطی:
* مشاجرات مکرر و بینتیجه: اگر بحث و جدلها به طور مداوم تکرار میشوند و راه حلی برای آنها پیدا نمیشود.
* عدم درک متقابل: اگر احساس میکنید که حرفهایتان شنیده نمیشود یا منظور یکدیگر را به درستی متوجه نمیشوید.
* سکوت و دوری عاطفی: اگر ارتباط کلامی و احساسی بین شما کمرنگ شده و احساس تنهایی میکنید.
* انتقاد، تحقیر، دفاع و سنگاندازی: این الگوهای ارتباطی مخرب هستند و به مرور زمان رابطه را فرسوده میکنند.
مشکلات جنسی:
* کاهش میل جنسی: اگر یکی یا هر دوی شما دچار کاهش میل جنسی شدهاید.
* عدم رضایت جنسی: اگر از نظر جنسی احساس رضایت نمیکنید.
* مشکلات مربوط به صمیمیت فیزیکی: اگر در برقراری ارتباط فیزیکی و لمسی با یکدیگر مشکل دارید.
مسائل مربوط به اعتماد:
* خیانت عاطفی یا جنسی: پس از خیانت، بازسازی اعتماد نیازمند کمک تخصصی است.
* دروغگویی و پنهانکاری: اگر احساس میکنید که صداقت در رابطه شما وجود ندارد.
تغییرات بزرگ زندگی:
* تولد فرزند: ورود فرزند میتواند تغییرات زیادی در رابطه ایجاد کند و نیاز به سازگاری دارد.
* بیماری یا از دست دادن عزیزان: این اتفاقات میتوانند استرس زیادی به رابطه وارد کنند.
* تغییر شغل یا نقل مکان: این تغییرات میتوانند تعادل زندگی مشترک را به هم بزنند.
* بازنشستگی: تغییر در نقشها و برنامههای روزانه میتواند چالشهایی ایجاد کند.
مشکلات مربوط به فرزندان:
* اختلاف نظر در تربیت فرزندان: اگر در مورد روشهای تربیتی دیدگاههای متفاوتی دارید.
* مشکلات رفتاری فرزندان که بر رابطه تاثیر میگذارد: استرس ناشی از مشکلات فرزندان میتواند رابطه زوجین را تحت تاثیر قرار دهد.
احساس نارضایتی کلی:
* احساس دوری و بیگانگی: اگر احساس میکنید از هم دور شدهاید و دیگر صمیمیت سابق را ندارید.
* عدم احساس خوشبختی در رابطه: اگر به طور کلی از رابطه خود احساس رضایت نمیکنید.
* فکر کردن به جدایی: اگر یکی یا هر دوی شما به جدایی فکر میکنید، زوج درمانی میتواند آخرین فرصت برای نجات رابطه باشد.
پیشگیری:
* حتی اگر مشکل خاصی وجود ندارد، زوج درمانی میتواند به تقویت رابطه، بهبود مهارتهای ارتباطی و پیشگیری از بروز مشکلات در آینده کمک کند.
انواع زوج درمانی
زوج درمانی انواع مختلفی دارد که با توجه به شرایط زوجها، تشخیص متخصص و نظر خود افراد انتخاب شده و پیش برده میشود. در ادامه به معرفی انواع زوج درمانی پرداختهایم:
۱. زوج درمانی رفتاری یکپارچه نگر
درمان یکپارچه نیاز دارد که درمانگر وارد دنیای زوجین شود تا تأثیرات رفتارهای سالم و درست و در مقابل آنهایی که درگیری و تفرقه ایجاد میکنند، درک کند.
۲. زوج درمانی شناختی رفتاری
زوجدرمانی شناختی-رفتاری (CBCT) بر اصول نظریههای یادگیری اجتماعی تکیه دارد. همچنین بر تعامل بین شناختها، رفتارها و پاسخهای عاطفی شرکا تمرکز دارد تا به آنها در بهبود ارتباطات و حل مسئله کمک کند.
۳. زوج درمانی رفتاری
زوج درمانی رفتاری مبتنی بر این ایده است که رفتارها به صورت مجزا رخ نمیدهند و از پیامدهای موجود در محیط نشان میگیرند. زوج درمانی رفتاری شکلی از رفتار درمانی است. هدف زوج درمانی رفتاری (BCT) آموزش برخورد با مشکلات و همچنین آگاهی از راهکارهای مقابلهای است.
۴. زوج درمانی روانکاوانه
در زوج درمانی روانکاوانه، روان درمانگر از برخورد فرد در روابط فردی، گروهی و خانوادگی استفاده میکند. زوج درمانگرهای روانپویشی عمیقاً با دفاعها و اضطرابهای زوجها ارتباط برقرار میکنند و از آنها را برای ایجاد تغییر استفاده میکنند.
۵. زوج درمانی ساختاری
زوج درمانی ساختاری (SCT) که به خانواده درمانی ساختاری یا خانواده درمانی مینوچین هم معروف است، به بهبود روابط اعضای خانواده میپردازد. این رویکرد در ابتدا توسط سالوادور مینوچین ابداع شده است.
۶. زوج درمانی متمرکز بر عواطف (هیجان مدار)
درمان متمرکز بر عاطفه برای زوجها (EFT) مبتنی بر دلبستگی است و الگوهای تعامل منفی و سفت و سخت و تأثیر منفی جذبکننده را که نشاندهنده پریشانی در روابط زوجین از نظر قطع ارتباط عاطفی و دلبستگی ناایمن است، مفهوم سازی میکند. فرض بر این است که تغییر در EFT، نه به دلیل بینش، کاتارسیس، یا مهارتهای بهبود یافته، بلکه از فرمولبندی و بیان تجربه احساسی جدید که ماهیت نمایش تعاملی را تغییر میدهد، بهویژه در رابطه با نیازهای دلبستگی و احساسات، رخ میدهد.
EFT پیشنهاد میکند که ابتدا احساس و سپس فکر کنیم و اغلب فقط تا آنجا که احساس میکنیم فکر میکنیم. بنابراین، تغییر عاطفی به عنوان کلیدی برای پایدار ماندن تغییرات شناختی و رفتاری در نظر گرفته میشود.
متن انگلیسی:
No couples therapy has as much research support as Emotionally Focused Therapy (EFT). Ninety percent (۹۰%) of couples who go through EFT significantly improve their relationshi
ترجمه متن:
هیچ زوج درمانی به اندازه درمان متمرکز بر عاطفه (EFT) از پشتیبانی تحقیقاتی برخوردار نیست. ۹۰ درصد زوجهایی که از طریق EFT درمان خود را گذراندهاند به طور قابل توجهی روابط خود را بهبود بخشیدهاند.
هدف از زوج درمانی چیست؟
زوجدرمانگران اغلب از یک رویکرد یکپارچه برای درمان استفاده میکنند و بسته به نیاز هر فرد تکنیک و اهداف مختلفی را در نظر میگیرند. به صورت کلی زوج درمانی میتواند به افزایش درک، احترام، محبت و صمیمیت بین زوجها کمک کند. این اتفاق در ادامه منجر به شادتر شدن زندگی و افزایش کیفیت آن میشود.
میتوان اهداف زوج درمانی را اینگونه بیان کرد:
- ترمیم رابطه
- بهبود کیفیت رابطه
- بهبود حس فردی
- یادگیری نحوه مدیریت موثرتر تعارضات درون رابطه
مراحل ارزیابی و درمان توسط زوج درمانگر
درک مراحل مختلف زوج درمانی به شما کمک میکند تا برای جلسات خود آماده شوید و بدانید که چگونه میگذرد. این مراحل عبارتند از:
| مرحله | شرح |
|---|---|
| مرحله ۱ | ارزیابی و بررسی مشکلات به کمک زوج درمانی و انجام تستهای مرتبط |
| مرحله ۲ | شروع جلسات و تعیین هدف و برنامه ریزی درمان |
| مرحله ۳ | انتخاب بهترین روش درمانی و در اختیار گذاشتن راه حلها توسط درمانگر |
| مرحله ۴ | ارائه الگوها و راهکارها به زوجها |
| مرحله ۵ | بهبود روابط (بازه زمانی اثربخشی درمان بسته به عوامل مختلف از جمله میزان همکاری و تلاش زوجها متفاوت است.) |
سوالات زوج درمانی
مجموعهای از سوالات در طول جلسات زوج درمانی پرسیده میشود. البته که طیف وسیعی از سوالات وجود دارند که ما در اینجا برخی نمونههای آنها را مثال زدهایم:
- از صمیمیت میترسید؟
- مشکلات بین شما چیست؟
- آیا یکدیگر را دوست دارید؟
- به من اعتماد داری؟
- چه احساسی داری؟
- چه چیزی یک رابطه را سالم میکند؟
- چه چیزی شما را برای ازدواج سازگار میکند؟
- آیا از صمیمی بودن احساس راحتی میکنید؟
- آیا در برقراری رابطه عاطفی و جنسی با مشکل مواجه هستید؟
- آیندهای با یکدیگر میبینید؟
- چه انتظاراتی از یکدیگردارید؟
شرایط لازم برای شرکت در جلسات زوج درمانی چیست؟
برای شرکت در جلسات مشاوره زوج درمانی لازم است برخی شرایط را دارا باشید. در بیشتر مواقع در صورت نداشتن هر یک از این شرایط از پذیرش در این دورههای منع خواهید شد. شرایط گفته شده عبارتند از:
- اولین مورد منع خشونت فیزیکی یا هر نوع سوء استفاده عاطفی، جنسی، فیزیکی، مالی و هر نوع سوء استفاده دیگر است.
- مبتلا نبودن افراد به مشکلات روانی یا اعتیاد مورد بعدی است. بهخصوص اگر این مشکلات درمان نشده یا در مراحل اولیه درمان باشند.
- افراد نباید درگیر پورنوگرافی با روابط خارج از ازدواج باشند.
- اگر یک یا هر دو طرف تصمیم به شروع طلاق گرفتهاند.
- اگر یک یا هر دو نفر همراه و همدل با دیگری نیست و به دنبال بهبود وضعیت نمیگردد.
مدت درمان و مراقبت های لازم پس از زوج درمانی
زوج درمانی به طور متوسط ممکن است از چند هفته تا چند ماه طول بکشد. دورههای کوتاه مدت معمولاً شامل ۸ تا ۱۲ جلسه است که هر جلسه ۵۰ دقیقه تا یک ساعت طول میکشد. این نوع دورهها بیشتر برای زوجهایی که با مسائل خاص سروکار دارند کاربرد دارد. مراقبتهای پس از زوج درمانی هم شامل رعایت مواردی است که توسط زوج درمانگر به شما تذکر داده میشود.
تکنیک های رایج در زوج درمانی (چند تکنیک زوج درمانی)
چندین تکنیک مختلف برای گرفتن بهترین نتیجه از جلسات زوج درمانی وجود دارد که بر حسب تشخیص درمانگر انتخاب شده و پیش برده میشوند. این تکنیکها عبارتند از:
۱. روانشناسی مثبت
روانشناسی مثبت شاخهای از علم روانشناسی است. این نوع روانشناسی بر نقاط قوت و رفتارهای بر مبنای شخصیت فرد متمرکز است. در طول دوره درمانی روانشناسی مثبت افراد زندگی معنادار و هدفمند میسازند بهگونهای که هدف زندگی فقط زندهماندن نباشد. آنها یکی از اهداف مهم زندگی را شکوفایی هم میدانند.
۲. روایت درمانی
روایت درمانی نوعی روانشناسی است. این نوع درمان بر این اعتقاد است که مشکلات متمایز از افراد هستند. افراد مهارتها، باورها و تواناییهای دارند که میتوانند به کمک آنها مشکلات خود را کاهش دهند.
۳. رابطه درمانی ایماگو (Imago)
تئوری رابطه Imago نشان میدهد که هدف از زوج شدن کامل کردن دوران کودکی و التیام زخمهای دوران کودکی است. ما به دنبال شریکی میگردیم که بسیاری از زخمهای کودکی را در کنار و با وجود او التیام ببخشیم.
۴. درمان متکی بر احساسات (EFT)
EFT رویکردی است که برای افزایش آگاهی و استفاده موثر از احساسات طراحی شده است. این روش برای افرادی که دارای اضطراب، افسردگی، فوبیا و PTSD هستند، مفید است.
۵. زوج درمانی گاتمن
زوجها یاد میگیرند که الگوهای تعارض منفی را با تعاملات مثبت جایگزین کنند و آسیبهای گذشته را بهبود بخشند. از این روش برای افزایش صمیمیت، بهبود دوستی، بهبود ارتباط عاطفی و ایجاد تغییراتی که اهداف مشترک زوجین را افزایش میدهد، استفاده میشود.
۶. درمان رفتاری – تلفیقی (CBT)
درمان شناختی رفتاری (CBT) رویکردی است که بر تغییر طرز تفکر افراد تمرکز دارد. CBT نشان میدهد که افکار منفی که افراد تجربه میکنند سبب تشدید مشکلات روانی میشود.
۷. درمان راه حل محور
درمان راه حل محور یک رویکرد درمانی مبتنی بر اهداف کوتاه مدت است که اصول و شیوههای روانشناسی مثبت را در بر میگیرد. این رویکرد کمک میکند که به جای تمرکز بر مشکلات، راه حلی برای تغییر پیدا کنند. در این روش فرد به جای تمرکز بر مشکلات و شکستهای گذشته، بر نقاط قوت و موفقیتها تمرکز دارد.
به طور کلی، هر زمان که احساس میکنید مشکلی در رابطه شما وجود دارد که به تنهایی قادر به حل آن نیستید و این مشکل بر کیفیت زندگی شما تاثیر منفی میگذارد، مراجعه به زوج درمانگر میتواند مفید باشد. بهتر است برای حل مشکلات زودتر اقدام کنید تا از پیچیدهتر شدن آنها جلوگیری شود.